Wydzielina z ucha psa i kota – co mówi jej kolor i zapach?

Zdrowe ucho psa i kota jest czyste, bez zapachu i bez widocznej wydzieliny. Każda zmiana – w kolorze, konsystencji lub zapachu – jest sygnałem wymagającym oceny lekarskiej.

Zapalenie ucha zewnętrznego (otitis externa) jest jednym z najczęstszych rozpoznań w praktyce małych zwierząt – odpowiada za 10–20% wizyt psów u lekarza weterynarii¹. Jego etiologia jest wieloczynnikowa: zawsze istnieje czynnik pierwotny (alergia, roztocza, ciało obce, zaburzenie rogowacenia), który zmienia mikrośrodowisko kanału i umożliwia namnożenie się bakterii lub drożdżaków jako czynnika wtórnego. Leczenie wyłącznie objawowe, bez ustalenia przyczyny pierwotnej, prowadzi do nawrotów.

Poniżej zestawiono najważniejsze wnioski diagnostyczne według koloru i charakteru wydzieliny.

Czarna wydzielina z ucha – roztocza czy drożdżaki Malassezia?

Czarna lub ciemnoczerwona, sucha, sypka wydzielina – często opisywana jako przypominająca fusy z kawy – jest charakterystyczna dla zakażenia roztoczami usznymi (Otodectes cynotis). Roztocza odpowiadają za około 50% przypadków zapalenia ucha zewnętrznego u kotów i 5–10% u psów. Są wysoce zaraźliwe i przenoszą się między zwierzętami przez kontakt bezpośredni².

Czarna lub ciemnobrązowa, wilgotna, mazista wydzielina z kwaśno-stęchłym zapachem wskazuje na przerost drożdżaków Malassezia pachydermatis. Malassezia jest częścią prawidłowej mikroflory ucha – staje się chorobotwórcza dopiero przy zmianie mikrośrodowiska kanału (wzrost wilgotności, temperatura, stan zapalny z innej przyczyny). Zakażenie drożdżakowe jest szczególnie częste u psów z alergią³.

Ważne: Czarna wydzielina z ucha psa lub kota nie pozwala odróżnić roztoczy od drożdżaków na podstawie samego wyglądu. Rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie badania cytologicznego. Leczenie bez diagnozy jest błędem: preparaty przeciwroztoczowe nie działają na drożdżaki i odwrotnie.

Brązowa wydzielina z ucha – kiedy to norma, a kiedy problem?

Niewielka ilość jasnobrązowej woskowiny (cerumen) jest fizjologiczna – to naturalny mechanizm ochrony nabłonka kanału słuchowego.

Brązowa wydzielina jest nieprawidłowa, gdy:

• jest obfita lub lepka,
• towarzyszy jej zapach,
• pojawia się świąd, potrząsanie głową lub drapanie.

Brązowa, mazista wydzielina z zapachem najczęściej wskazuje na zakażenie drożdżakowe lub mieszane zakażenie bakteryjno-drożdżakowe. Żółtawa lub pomarańczowawa woskowina z licznymi ziarnistościami sugeruje namnożenie gronkowców (Staphylococcus spp.) – cytologia różnicuje oba przypadki².

Ropa z ucha psa – co oznacza kremowo-żółta lub zielona wydzielina?

Kremowo-żółta lub zielonkawa, ropna wydzielina wskazuje na zakażenie bakteriami Gram-ujemnymi – najczęściej Pseudomonas aeruginosa lub Proteus spp. To klinicznie istotna informacja: zakażenia pałeczkami Gram-ujemnymi są trudniejsze w leczeniu, bywają oporne na standardowe antybiotyki i wiążą się z nadżerkami oraz silnym bólem kanału słuchowego.

Zielonkawa wydzielina + owrzodzenie kanału + intensywny ostry zapach to skojarzenie silnie wskazujące na zakażenie Pseudomonas aeruginosa. W takich przypadkach wskazane jest pobranie wymazu do hodowli i antybiogramu przed wdrożeniem leczenia¹.

Zakażenia Pseudomonas rozwijają się niemal wyłącznie na podłożu przewlekłego zapalenia – u psów najczęściej w przebiegu alergii. Leczenie objawowe bez eliminacji przyczyny pierwotnej jest nieskuteczne.

Zapach z ucha psa i kota – co oznacza i kiedy jest pilny?

Zdrowe ucho nie ma zapachu. Każdy wyraźny zapach świadczy o namnożeniu się drobnoustrojów lub rozkładzie tkanki. Kwaśny lub drożdżowy zapach – zakażenie Malassezia. Najczęstszy rodzaj zapachu z ucha u psów.

Ostry, gnilny lub amoniakalny zapach – zaawansowane zakażenie bakteryjne, możliwe zapalenie ucha środkowego (otitis media). Zapalenie ucha środkowego jest poważnym powikłaniem nieleczonego zapalenia ucha zewnętrznego i może prowadzić do uszkodzenia nerwu twarzowego, zaburzeń równowagi i trwałego niedosłuchu.

Zasada kliniczna: Zmiana charakteru zapachu z kwaśnego na gnilny lub metaliczny u zwierzęcia wcześniej leczonego z powodu zapalenia ucha może wskazywać na pogłębienie zakażenia lub zaangażowanie ucha środkowego – wymaga pilnej oceny otoskopowej.

Krwiak ucha u kota i psa – przyczyny, leczenie i dlaczego czas ma znaczenie

Krwiak małżowiny usznej (haematoma auriculare) to nagromadzenie krwi między skórą a chrząstką małżowiny, powstałe na skutek pęknięcia naczyń krwionośnych przy intensywnym potrząsaniu głową lub drapaniu. Krwiak jest najczęściej powikłaniem, nie chorobą pierwotną – sygnalizuje, że w kanale słuchowym toczy się stan zapalny⁴.

Objawy: nagłe powiększenie i zmięknięcie małżowiny usznej, uczucie wypełnienia płynem, ból przy dotyku, opadanie ucha pod własnym ciężarem (szczególnie u kotów).

Dlaczego nie należy czekać? Krwiak pozostawiony bez leczenia wchłania się samoistnie, ale towarzyszące bliznowacenie prowadzi do trwałego zniekształcenia małżowiny. U kota problem jest poważniejszy niż u psa: chrząstka kocia jest bardziej wrażliwa na stany zapalne, a bliznowacenie przebiega intensywniej⁵.

Metody leczenia krwiaka ucha:

Aspiracja igłowa – prosta i niedroga, ale obarczona dużym ryzykiem nawrotu, ponieważ opróżniona przestrzeń łatwo wypełnia się ponownie. Traktowana jako rozwiązanie tymczasowe lub u pacjentów z przeciwwskazaniami do narkozy.

Leczenie chirurgiczne – chirurg nacina małżowinę, ewakuuje skrzep, a następnie zakłada szwy materacowe zapobiegające ponownemu gromadzeniu się płynu. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym. Szwy pozostają przez około 3 tygodnie. Warunkiem trwałego efektu jest jednoczesne leczenie przyczyny pierwotnej (zakażenie, alergia, roztocza) – bez tego krwiak powróci⁴.

Suche uszy u psa – czy to powód do wizyty?

Suche, łuszczące się uszy lub nadmiar kruchej, ciemnej woskowiny rzadziej alarmuje właścicieli niż ropna wydzielina – ale jest równie wartościowym sygnałem diagnostycznym.

Sucha wydzielina z ucha może wskazywać na:

• roztocza uszne (Otodectes cynotis) – wydzielina przypominająca suche fusy z kawy,
• łojotok lub zaburzenie rogowacenia – często towarzyszące alergii lub niedoczynności tarczycy,
• przewlekłe zapalenie ucha z dominującym komponentem suchym.

Kiedy wydzielina z ucha wymaga pilnej wizyty?

Natychmiastowego kontaktu z kliniką wymaga każda z poniższych sytuacji:

• nagły obrzęk małżowiny usznej – miękka, balonowata, ciepła w dotyku: podejrzenie krwiaka,
• pochylenie głowy na jedną stronę lub zataczanie się – możliwe zapalenie ucha środkowego lub wewnętrznego,
• ból przy dotyku głowy lub ucha,
• wydzielina zielona lub krwista,
• brak apetytu lub wyraźna zmiana zachowania towarzysząca problemom z uszami.

Klinika Weterynaryjna Redline dysponuje całodobowym pogotowiem weterynaryjnym, czynnym 7 dni w tygodniu, 365 dni w roku.

Najczęściej zadawane pytania o wydzielinę z ucha psa i kota

Bibliografia:
1. Moriello, K. A., & Woodward, M. Otitis Externa in Animals. Merck Veterinary Manual. Dostęp: https://www.merckvetmanual.com/ear-disorders/otitis-externa/otitis-externa-in-animals
2. Torres, S. M. F., Koch, S. N., Eisenschenk, M. N. C., Mascarenhas, M. B., & Reiter, L. V. Otitis Externa – Dogs and Cats. W: Small and Large Animal Dermatology Handbook, Vol. 1. University of Minnesota Libraries Publishing. Dostęp: https://open.lib.umn.edu/animaldermatology/chapter/otitis-externa-dogs-and-cats/
3. Hensel, P., & Hensel, N. Treating Otitis Externa in Dogs. Today’s Veterinary Practice. Dostęp: https://todaysveterinarypractice.com/dermatology/treating-otitis-externa-in-dogs/
4. Hewitt, J., & Bajwa, J. (2020). Aural Hematoma and Its Treatment: A Review. The Canadian Veterinary Journal, 61(3), 313–315. Dostęp: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7020633/
5. Cornell Feline Health Center. Aural Hematoma. Cornell University College of Veterinary Medicine. Dostęp: https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/cornell-feline-health-center/health-information/feline-health-topics/aural-hematoma